De Philips P2000

de Nederlandse thuiscomputer van Philips
laatst bijgewerkt: 16-10-2026

Voordat iedereen een pc had, stond er in veel Nederlandse huiskamers en klaslokalen iets heel anders: een bonkig, grijsbruin apparaat met een ingebouwd cassettebandje en een scherm dat eruitzag als teletekst. Dit is het verhaal van de Philips P2000.

» Een computer uit onderdelen die Philips al had

Begin jaren tachtig was Philips, een van de grootste bedrijven van Nederland, niet te beroerd om zelf een homecomputer op de markt te zetten. Het resultaat heette de P2000, en het ging daarbij niet om een compleet nieuw verhaal. Een groot deel van wat erin zat, kwam uit apparaten die Philips toch al maakte: denk aan televisies en dicteermachines. Dat scheelde ontwikkelwerk en gaf de machine een stevige, haast industriële uitstraling.

Het hart was een Z80, dezelfde populaire processor als in tientallen andere computers uit die tijd, met een klokfrequentie van 2,5 MHz. Daarbij hoorden 16 kilobyte werkgeheugen, dat je kon uitbreiden. Nu is dat minder dan een gemiddeld plaatje op een webpagina, maar toen kon je er een heel spel in kwijt.

» Cassette, maar dan zonder gedoe

Opslag ging niet via een gewone cassetterecorder waar je met knoppen en geduld doorheen spoelde. Philips bouwde een minitape in, een klein bandje van zo'n 42 kilobyte. Je zocht en bewaarde programma's met opdrachten in BASIC, bijna zoals bij een diskettestation, en het was sneller dan een gewone cassette en goedkoper dan een diskettestation. Voor wie meer wilde, bestond er een los kaartje voor 5,25-inch diskettedrives.

Aan de bovenkant zaten twee sleuven voor cartridges, familie van het systeem van de Videopac-spelcomputer van Philips. Op de foto hierboven zie je in de linkersleuf een BASIC-cartridge zitten. Volgens Wikipedia ging het daarbij om Microsoft BASIC.

» Een scherm als teletekst

Het beeld was het meest eigenaardige aan de P2000. In plaats van een eigen grafische chip gebruikte Philips de chip die al in televisies zat om teletekst te tonen. Je kreeg dus tekst in een raster van ongeveer 40 bij 24 tekens, in acht kleuren, aangevuld met een paar blokjes om plaatjes uit te knutselen. Losse pixels, zoals bij concurrenten, kon je vergeten.

Dat was ook meteen het zwakke punt: voor spellen met mooie beweeglijke plaatjes was dit geen ideale basis. Maar het had ook een groot voordeel. Dezelfde techniek past precies bij Viditel, het Nederlandse beeldschermtekstsysteem, en dat maakte de P2000T aantrekkelijk voor wie daar toch op wilde. Volgens het Homecomputermuseum kostte een eenvoudige Viditel-terminal rond de duizend gulden. Voor ongeveer tweehonderd gulden meer had je een volwaardige computer.

» Een hele familie

» Wat kostte het?

De P2000 was geen koopje. Volgens Wikipedia vroeg Philips bij de introductie zo'n 3000 gulden. Een paar jaar later, in 1984, was dat teruggelopen naar ongeveer 1200 gulden. De bronnen verschillen trouwens over wanneer de computer precies uitkwam: ergens in 1980 of 1981, afhankelijk van welke je leest.

» Een gemeenschap die elkaar programma's doorgaf

Het mooiste van de P2000 was misschien niet de machine zelf, maar wat Nederlanders ermee deden. Er ontstonden computerclubs, bijvoorbeeld de Nat. Lab Thuis Computer Club van Philips' eigen natuurkundig laboratorium (later P2C2), de GPC, en de P2000gg, die onder de Hobby Computer Club viel en bijna duizend leden telde.

Leden schreven programma's in BASIC: spelletjes, educatieve oefeningen, boekhoudtoepassingen, zelfs iets met fax. Ze keken elkaars werk na, kopieerden bandjes op bijeenkomsten, en gingen nog een stap verder: sommige programma's werden via de radio uitgezonden, onder andere in het NOS-programma HobbyScoop. Je hoefde dan alleen nog een recorder aan te zetten.

» Het einde van de lijn

Uiteindelijk was de P2000 zijn tijd niet lang de baas. Het teletekstachtige scherm en het ontbreken van echte grafische mogelijkheden maakten hem minder aantrekkelijk dan concurrenten, en eind jaren tachtig namen de IBM-compatibele pc's het over. Philips schakelde zelf ook over: er kwamen MSX-computers, de Philips :YES, en voor de zakelijke markt de pc-compatibele P3000-serie.

» De P2000 leeft nog

Je hoeft geen zolder af te stropen om er nog een te zien. Er bestaan emulatoren, onder andere M2000 en MAME (dat de P2000 sinds 2015 ondersteunt). Liefhebbers hebben het geheugen van de machine bewaard, en het Homecomputermuseum in Helmond heeft er een staan in een kamer die is ingericht als in de jaren tachtig.

En op deze site draait er ook nog iets: het spel Canyon Killers, geschreven voor de P2000 in 1985. Je kunt het origineel en de remake gewoon in je browser spelen.

» Zelf proberen

Wil je zelf voelen hoe het was? Dat kan, ook zonder zolder vol stof.

1. Draai hem op je eigen computer. De bekendste emulator is M2000. Marcel de Kogel schreef hem in de jaren negentig, en liefhebbers hebben hem recent weer nieuw leven ingeblazen. Er is een versie die op moderne computers draait, en je kunt kiezen of je P2000T 16, 32 of 80 kilobyte geheugen heeft. Ook kun je de toestand tussendoor bewaren, en er is een instelling die het beeld wat zachter maakt, als op een echte beeldbuis. Wie liever een grotere emulator gebruikt, kan terecht bij MAME.

2. Haal programma's en handleidingen op. Op de pagina's rond M2000 vind je verwijzingen naar gescande handleidingen, diskimages en een Nederlands forum waar liefhebbers elkaar helpen. Het Homecomputermuseum biedt zelf ook diskimages aan.

3. Schrijf er zelf iets voor. Met de ontwikkelomgeving z88dk kun je programma's maken die op de P2000 draaien, en bandbestanden aanmaken die M2000 begrijpt. Je schrijft het dus op je laptop, in plaats van met een minitape te worstelen.

4. Bouw er hardware voor. Zelfs nu worden er nog uitbreidingen gemaakt. Denk aan een cartridge met een SD-kaart, een uitbreiding van het werkgeheugen en een reparatieset voor de aan/uit-knop. Een computer uit begin jaren tachtig, die nog steeds nieuwe onderdelen krijgt.

Dit staat op de projectpagina's van de makers. Versies en verwijzingen kunnen sindsdien veranderd zijn, dus kijk op de pagina zelf voor de nieuwste stand.

» Canyon Killers spelen « Terug naar P2000

» Bronnen en foto's

Deze tekst is met eigen woorden geschreven op basis van de volgende bronnen. De feiten komen daaruit, de formulering is van mij.

• Philips P2000 - Wikipedia (Engels).
• Philips P2000T - HomeComputerMuseum, Helmond. Hier staan nog veel meer foto's van de P2000T.
• M2000 - de P2000-emulator op GitHub (releases en uitleg).
• CodeAsm/M2000 - kopie van de emulator met verwijzingen naar handleidingen, diskimages en een forum.
• GitHub: p2000t - hardwareprojecten voor de P2000T, zoals een SD-kaart-cartridge.
• z88dk - toolkit waarmee je programma's voor de P2000 kunt maken (forumdiscussie).
• Emulation General Wiki: Philips P2000 - overzicht van emulatoren.

Foto's: P2000T door Superandi73, onder licentie CC BY-SA 3.0 DE. P2000C-foto's door tony_duell, onder licentie CC BY 2.0. Alle foto's via Wikimedia Commons (formaat aangepast).